Mühasibatlığı yeni mühasibə və ya xidmət şirkətinə təhvil verərkən yalnız qovluqdakı sənədləri göndərmək kifayət etmir. Hüquqi məlumatlar, hesabatlar, bank çıxarışları, elektron sənədlər, əməkhaqqı məlumatları, hesab qalıqları və açıq öhdəliklər birlikdə təhvil verilməlidir.
Düzgün təhvil prosesi cari uçotun dayanmasının, son tarixlərin ötürülməsinin və əvvəlki dövrə aid məlumatların itirilməsinin qarşısını almağa kömək edir. Aşağıdakı siyahı ümumi istiqamət verir; tələb olunan sənədlər şirkətin fəaliyyəti və vergi statusuna görə dəyişə bilər.
1. Şirkət və qeydiyyat sənədləri
- dövlət qeydiyyatı və VÖEN məlumatları;
- nizamnamə və təsis sənədləri;
- qanuni təmsilçi barədə məlumat;
- hüquqi və faktiki ünvanlar;
- bank hesablarının siyahısı;
- filial və nümayəndəlik məlumatları;
- lisenziya və icazələr, tətbiq olunursa;
- mühüm müqavilələrin siyahısı.
Sənədlərin aktual versiyalarının təqdim edildiyini yoxlayın.
2. Vergi və hesabat məlumatları
- təqdim edilmiş hesabatların surətləri;
- qəbul bildirişləri və protokollar;
- şəxsi hesab vərəqələri və üzləşmə məlumatları;
- daxil olmuş məktub, bildiriş və sorğular;
- hesablanmış, ödənilmiş və açıq öhdəliklər;
- ƏDV məlumatları, tətbiq olunursa;
- davam edən araşdırma, yoxlama və ya şikayət prosesləri;
- növbəti hesabat və ödəniş tarixləri.
Son tarixləri müqayisə etmək üçün Dövlət Vergi Xidmətinin vergi təqvimindən istifadə edilə bilər.
3. Bank və kassa sənədləri
- bank hesablarının rekvizitləri və çıxarışları;
- ödəniş tapşırıqları və təsdiqləyici sənədlər;
- kredit, lizinq, depozit və zəmanət müqavilələri;
- kassa kitabı və kassa sənədləri;
- POS-terminal və onlayn ödəniş hesabatları;
- bankla uçot arasındakı fərqlərin izahı.
Təhvil tarixində bank və kassa qalığı uçotdakı qalıqla üzləşdirilməlidir.
4. Satış və alış sənədləri
- daxil olmuş və təqdim edilmiş elektron qaimə-fakturalar;
- hesab-fakturalar, aktlar və sifarişlər;
- müştəri və təchizatçı müqavilələri;
- qaytarma, endirim və düzəliş sənədləri;
- debitor və kreditorların siyahısı;
- üzləşmə aktları və ödənilməmiş sənədlər;
- xarici valyuta, idxal və ixrac sənədləri, tətbiq olunursa.
Elektron qaimələr barədə rəsmi məlumat Dövlət Vergi Xidmətinin e-qaimə səhifəsində yerləşdirilib.
5. İşçilər, əməkhaqqı və kadr uçotu
- aktiv işçilərin siyahısı və vəzifələri;
- əmək müqavilələri və əlavə razılaşmalar;
- işə qəbul və xitam sənədləri;
- əməkhaqqı hesablamaları və ödəniş cədvəlləri;
- məzuniyyət qalıqları;
- xəstəlik, ezamiyyət, mükafat və tutulmalar;
- iş vaxtının uçotu;
- açıq əmək və sənəd məsələləri.
Əmək müqavilələrinin qeydiyyatı üzrə elektron xidmət e-Sosial portalında təqdim edilir.
6. Əsas vəsaitlər və anbar
- əsas vəsaitlərin inventar siyahısı;
- alış sənədləri və istismara qəbul tarixləri;
- amortizasiya məlumatları;
- anbar qalıqları və inventarizasiya nəticələri;
- mal və materialların hərəkət sənədləri;
- silinmə və yararsızlıq aktları.
Faktiki qalıqla proqramdakı qalıq fərqlidirsə, bu, təhvil aktında göstərilməlidir.
7. Uçot proqramı və məlumat bazası
- proqramın adı və versiyası;
- məlumat bazasının işlək ehtiyat nüsxəsi;
- hesablar planı və analitik bölmələr;
- dövriyyə-qalıq cədvəli;
- debitor, kreditor, avans və təhtəlhesab qalıqları;
- bağlanmamış dövrlər və işlənməmiş sənədlər;
- sənəd adlandırma və arxiv qaydası;
- inteqrasiyalar barədə məlumat.
Ehtiyat nüsxəsinin açıldığını təhvil tamamlanmamışdan əvvəl yoxlayın.
8. Elektron girişləri təhlükəsiz ötürün
Şifrəni açıq e-poçt, mesaj və ya sənəddə göndərməyin. Mümkün olduqda yeni istifadəçi yaradın, yalnız zəruri səlahiyyət verin və ikimərhələli doğrulamanı aktivləşdirin.
- İstifadə olunan sistemlərin siyahısını hazırlayın.
- Köhnə istifadəçilərin səlahiyyətlərini yoxlayın.
- Yeni mühasib üçün ayrıca giriş yaradın.
- Səlahiyyətləri iş funksiyasına uyğun məhdudlaşdırın.
- Təhvil bitdikdən sonra artıq girişləri ləğv edin.
- Bərpa vasitələrinin şirkətin nəzarətində olduğunu yoxlayın.
9. Açıq məsələlər və son tarixlər reyestri
Həll olunmamış məsələləri ayrıca cədvəldə qeyd edin: məsələ və dövr, məsul tərəf, son tarix, görülmüş iş, növbəti addım, əlaqəli sənəd və mümkün təsir. Buraya gecikmiş ödənişlər, cavabsız məktublar, üzləşmə fərqləri, natamam müqavilələr və işlənməmiş sənədlər daxil edilə bilər.
Təhvil-təslim aktında nə göstərilməlidir?
Təhvil verilən məlumatların siyahısı yazılı aktla təsdiqlənməlidir. Aktda tarix, sənəd və elektron məlumatların siyahısı, əhatə olunan dövr, açıq məsələlər, aşkarlanmış çatışmazlıqlar və tərəflərin imzaları göstərilə bilər.
Akt əvvəlki dövrün səhvlərini avtomatik həll etmir, lakin hansı məlumatın nə vaxt və hansı vəziyyətdə verildiyini sənədləşdirir.
Qısa yoxlama siyahısı
- qeydiyyat və təsis sənədləri;
- hesabatlar və qəbul bildirişləri;
- vergi və digər açıq öhdəliklər;
- bank çıxarışları və kassa sənədləri;
- satış, alış və müqavilələr;
- debitor və kreditor qalıqları;
- işçi, əməkhaqqı və kadr sənədləri;
- anbar və əsas vəsait məlumatları;
- uçot proqramının ehtiyat nüsxəsi;
- təhlükəsiz elektron girişlər;
- açıq məsələlər və son tarixlər reyestri;
- imzalanmış təhvil-təslim aktı.
Nəticə
Mühasibatlığın problemsiz təhvili sənədlərin, rəqəmsal məlumatların və açıq öhdəliklərin vahid planla ötürülməsini tələb edir. Siyahı hazırlamaq, qalıqları üzləşdirmək və giriş səlahiyyətlərini təhlükəsiz idarə etmək sonrakı riskləri azaldır.
Mövcud uçotun ilkin yoxlanması və təhvil prosesinin planlaşdırılması üçün Qanun Mühasibatlıq Xidmətləri ilə əlaqə saxlayın.
Son məzmun yoxlaması: 25 avqust 2026. Bu material ümumi məlumat xarakterlidir; konkret vergi və hüquqi vəziyyət üzrə fərdi məsləhət alın.