Əmtəə nişanını necə qeydiyyata almaq olar?

Əmtəə nişanının qeydiyyatı biznes adını, loqonu və digər fərqləndirici işarələri hüquqi mühafizə altına almağa imkan verir. Qeydiyyat üçün nişanın əvvəlcədən araşdırılması, uyğun əmtəə və xidmət siniflərinin seçilməsi, ərizənin hazırlanması və ekspertiza mərhələlərinin tamamlanması lazımdır.

Sadəcə şirkət adının dövlət qeydiyyatına alınması həmin adın avtomatik olaraq əmtəə nişanı kimi qorunması demək deyil. Domen adı, sosial şəbəkə hesabı və loqo dizaynına görə ödəniş də ayrıca əmtəə nişanı hüququ yaratmır.

Əmtəə nişanı nədir?

Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən əmtəə nişanı sahibkarın əmtəə və ya xidmətlərini digər sahibkarların əmtəə və xidmətlərindən fərqləndirən, qrafik təsvir edilən nişan və ya nişanların kombinasiyasıdır.

Əmtəə nişanı kimi, məsələn, aşağıdakılar təqdim oluna bilər:

söz və ya brend adı;
şəxsi ad, hərf və rəqəmlər;
loqo və digər təsviri elementlər;
əmtəənin və ya qablaşdırmanın forması;
rəng və elementlərin kombinasiyası.

Nişanın qeydiyyata uyğun olub-olmaması onun fərqləndirmə qabiliyyətindən, seçilmiş əmtəə və xidmətlərdən və daha əvvəl yaranmış hüquqlarla oxşarlığından asılıdır.

Əmtəə nişanı biznesə nə verir?

Qeydiyyat nişan sahibinə qeydiyyatda göstərilən əmtəə və xidmətlər üzrə hüquqi mühafizə verir. Bu, brendin istifadəsini daha aydın hüquqi əsasla idarə etməyə, başqa şəxslərin qarışdırılacaq dərəcədə oxşar nişanlarından istifadəsinə qarşı tələb irəli sürməyə və nişandan istifadə hüququnu müqavilə ilə verməyə kömək edə bilər.

Qeydiyyat biznes üçün xüsusilə bu hallarda vacibdir:

brend reklam və satış üçün aktiv istifadə olunursa;
yeni filial, məhsul və ya xidmət istiqaməti açılırsa;
françayzinq və ya lisenziya modeli planlaşdırılırsa;
tərəfdaş və investorlarla brend hüquqları rəsmiləşdirilirsə;
xarici bazarlara çıxış nəzərdə tutulursa.

Qeydiyyatdan sonra nişanın yanında ® işarəsi istifadə oluna bilər. Bu işarəni qeydiyyat tamamlanmamış nişanın üzərində göstərmək düzgün deyil.

Əmtəə nişanının qeydiyyatı üçün əsas mərhələlər

1. Nişanın ilkin araşdırılması

Ərizə verilməzdən əvvəl eyni və qarışdırılacaq dərəcədə oxşar nişanların araşdırılması məqsədəuyğundur. Yalnız tam eyni yazılışı deyil, səslənmə, məna, vizual görünüş və eyni sahədə istifadə ehtimalını da nəzərə almaq lazımdır.

İlkin axtarış qeydiyyata zəmanət vermir, lakin mümkün etiraz və imtina risklərini əvvəlcədən görməyə kömək edir. Nişanın adı ilə yanaşı loqodakı sözlər və əsas təsviri elementlər də ayrıca qiymətləndirilməlidir.

2. Əmtəə və xidmət siniflərinin seçilməsi

Əmtəə nişanı bütün fəaliyyət sahələri üzrə avtomatik qorunmur. Ərizədə əmtəə və xidmətlər Nitsa beynəlxalq təsnifatı üzrə siniflərə bölünür. Məsələn, eyni brend müxtəlif siniflərdə proqram təminatı, reklam, təhsil və ya maliyyə xidmətləri üçün qeydiyyata təqdim edilə bilər.

Sinif seçərkən yalnız hazırkı fəaliyyəti deyil, yaxın dövrdə real istifadəsi planlaşdırılan istiqamətləri də nəzərə almaq faydalıdır. Həddən artıq geniş siyahı xərci və mümkün toqquşmaları artıra, çox dar siyahı isə biznes üçün lazım olan mühafizəni təmin etməyə bilər.

3. Ərizə və materialların hazırlanması

Əmtəə nişanının qeydiyyatına dair ərizə Azərbaycan dilində verilir və bir əmtəə nişanına aid olur. Qanuna əsasən ərizədə əsasən aşağıdakı məlumatlar göstərilir:

iddiaçının adı və ünvanı;
fiziki şəxs üçün tələb olunan identifikasiya məlumatları;
iddia edilən nişanın şəkli və ya üçölçülü forması;
Nitsa təsnifatı üzrə qruplaşdırılmış əmtəə və xidmət siyahısı;
nişanın rəngi;
zəruri olduqda nişanın və ya onun hissəsinin transliterasiyası və tərcüməsi;
iddiaçının və ya səlahiyyətli nümayəndənin imzası.

Patent müvəkkili vasitəsilə müraciət edildikdə onun səlahiyyətini təsdiqləyən sənəd, kollektiv nişan üçün isə qanunvericilikdə nəzərdə tutulan əlavə materiallar tələb olunur. Başqa dildə təqdim edilən materialların Azərbaycan dilinə tərcüməsi qanunda göstərilən müddətdə verilməlidir.

4. Müraciətin təqdim edilməsi

İddia sənədi Əqli Mülkiyyət Agentliyinin tabeliyindəki Patent və Əmtəə Nişanlarının Ekspertizası Mərkəzinə birbaşa və ya qeydiyyatdan keçmiş patent müvəkkili vasitəsilə təqdim oluna bilər. Agentlik əmtəə nişanının dövlət reyestrində qeydiyyatı üçün elektron müraciət xidmətini də göstərir.

İddia sənədinin daxil olduğu tarix nişanın ilkinliyinin müəyyən edilməsində əhəmiyyət daşıyır. Xarici ölkədə əvvəl verilmiş ərizəyə əsaslanan Konvensiya ilkinliyi kimi xüsusi hallar üçün ayrıca müddət və sənəd tələbləri mövcuddur.

5. İlkin ekspertiza

Qanuna görə ilkin ekspertiza iddia sənədlərinin daxil olduğu tarixdən bir ay müddətində aparılır. Bu mərhələdə ərizənin məzmunu, zəruri sənədlərin mövcudluğu və formal tələblərə uyğunluğu yoxlanılır.

Çatışmazlıq və ya əlavə sənəd tələbi yarandıqda bildirişə göstərilən müddətdə cavab vermək vacibdir. Qanunda ekspertizanın tələb etdiyi əlavə sənəd üçün ümumən iki aylıq müddət və vəsatət əsasında uzatma imkanı nəzərdə tutulur. Cavab verilməməsi iddia sənədinin verilməmiş sayılması ilə nəticələnə bilər.

6. Əsas ekspertiza və qərar

Əmtəə nişanının ekspertizası ilkin ekspertiza başa çatdıqdan sonra qanuna görə altı ay ərzində aparılır. Bu mərhələdə nişanın fərqləndirmə qabiliyyəti, qanuni tələblərə uyğunluğu, əvvəlki hüquqlarla eyniliyi və ya qarışdırılacaq dərəcədə oxşarlığı qiymətləndirilir.

Nəticədə nişanın qeydiyyata alınması və ya qeydiyyatdan imtina edilməsi barədə əsaslandırılmış qərar qəbul olunur. Prosesin faktiki yekunlaşma vaxtı sənədlərin tamlığına, əlavə sorğulara, cavab müddətlərinə və digər hallara görə dəyişə bilər.

7. Qeydiyyat və şəhadətnamə

Müsbət qərardan sonra tələb olunan rüsum və xidmət haqları vaxtında ödənilməlidir. Nişan dövlət reyestrində qeydiyyata alınır, məlumat rəsmi bülletendə dərc edilir və şəhadətnamə verilir. Qanuna görə şəhadətnamə reyestrdə qeydiyyat tarixindən bir ay müddətində verilir.

Əmtəə nişanının qeydiyyatı iddia sənədinin verildiyi tarixdən 10 il müddətində qüvvədə olur. Müddət sahibin ərizəsi və müvafiq ödəniş əsasında hər dəfə növbəti 10 il üçün uzadıla bilər.

Qeydiyyatdan imtinanın geniş yayılmış səbəbləri

Ərizənin verilməsi qeydiyyatın mütləq təsdiqlənəcəyi demək deyil. Risk yaradan əsas hallar bunlardır:

nişanın fərqləndirmə qabiliyyətinin olmaması;
əmtəə və ya xidmətin növünü, keyfiyyətini, təyinatını və digər xüsusiyyətini sadəcə təsvir etməsi;
istehlakçını məhsul, xidmət və ya mənşə barədə yanılda bilməsi;
daha əvvəl qorunan və ya müraciət edilmiş nişanla eyni və ya qarışdırılacaq dərəcədə oxşar olması;
dövlət rəmzləri və qanunla qorunan digər elementlərdən icazəsiz istifadə;
müəlliflik hüququ ilə qorunan əsər, məşhur şəxsə aid ad və ya təsvir kimi elementlərdən lazımi razılıq olmadan istifadə;
əmtəə və xidmət siyahısının qeyri-dəqiq hazırlanması;
bildiriş və ödəniş müddətlərinin buraxılması.

Brend üçün yalnız ümumi və təsviri söz seçilməsi marketinq baxımından aydın görünsə də, hüquqi mühafizə baxımından zəif ola bilər. Fərqləndirici ad və elementlər qeydiyyat perspektivini gücləndirə bilər.

Əmtəə nişanının qeydiyyatı nə qədər vaxt aparır?

Qanunda ilkin ekspertiza üçün bir ay, əsas ekspertiza üçün ilkin ekspertizadan sonra altı ay müddət nəzərdə tutulur. Qeydiyyatdan sonra şəhadətnamə reyestr qeydindən etibarən bir ay ərzində verilir.

Lakin bunu hər müraciət üçün dəqiq yekun müddət kimi qəbul etmək olmaz. Əlavə sənəd tələbi, ekspertiza bildirişi, düzəlişlər, ödənişlər və mümkün mübahisələr prosesi uzada bilər. Buna görə brendin bazara çıxarılmasından və böyük reklam xərcindən əvvəl müraciətin planlaşdırılması daha təhlükəsizdir.

Əmtəə nişanının qeydiyyatı neçəyə başa gəlir?

Ümumi xərc seçilən siniflərin sayı, ekspertiza və qeydiyyat mərhələləri, əlavə axtarış və düzəlişlər, patent müvəkkili və ya hüquqi dəstək ehtiyacına görə dəyişir. Rüsum və xidmət haqları zamanla yenilənə bildiyi üçün məqalədə sabit yekun məbləğ göstərmək əvəzinə müraciət tarixində rəsmi tariflərin yoxlanması daha doğrudur.

Qiymət təklifi istəyərkən hansı işlərin daxil olduğunu dəqiqləşdirin: ilkin axtarış, siniflərin seçilməsi, ərizənin hazırlanması, bildirişlərə cavab, rüsumlar və şəhadətnamənin alınması eyni paketə daxil olmaya bilər.

Beynəlxalq qeydiyyat ayrıca tələb olunurmu?

Azərbaycandakı qeydiyyat əsasən Azərbaycan ərazisində hüquqi mühafizə yaradır. Başqa ölkələrdə fəaliyyət və satış planlaşdırılırsa, həmin ölkələr üzrə ayrıca milli müraciət və ya uyğun beynəlxalq qeydiyyat mexanizmi nəzərdən keçirilməlidir.

Ölkələrin seçimi, baza müraciəti və əmtəə-xidmət siyahısı beynəlxalq strategiyaya təsir edir. Xarici bazara çıxış planı varsa, bunu yerli müraciət hazırlanarkən əvvəlcədən bildirmək faydalıdır.

Müraciətdən əvvəl qısa checklist

Nişanın sahibi fiziki şəxs, yoxsa hüquqi şəxs olacaq?
Qeydiyyata söz, loqo, yoxsa kombinə edilmiş nişan təqdim olunur?
Eyni və oxşar nişanlar üzrə ilkin axtarış aparılıbmı?
Əmtəə və xidmətlər düzgün Nitsa siniflərinə bölünübmü?
Yaxın dövrdə planlaşdırılan fəaliyyətlər nəzərə alınıbmı?
Loqo və digər elementlərə müəlliflik hüquqları şirkətə verilibmi?
Nişandakı xarici sözlərin transliterasiya və tərcüməsi hazırlanıbmi?
Ərizəni imzalayan şəxsin səlahiyyəti varmı?
Rəsmi bildirişləri izləyəcək məsul şəxs müəyyən edilibmi?
Qeydiyyat tamamlanmadan ® işarəsindən istifadə edilmədiyi yoxlanılıbmı?

Nəticə

Əmtəə nişanının uğurlu qeydiyyatı ərizə formasını doldurmaqdan əvvəl başlayır. Nişanın düzgün araşdırılması, uyğun siniflərin seçilməsi və əmtəə-xidmət siyahısının biznes planına uyğun hazırlanması sonrakı imtina və əlavə xərc riskini azalda bilər.

Əmtəə nişanınızın ilkin qiymətləndirilməsi, sənədlərin hazırlanması və qeydiyyat prosesinə dəstək üçün Qanun Mühasibatlıq Xidmətləri ilə əlaqə saxlayın.

Rəsmi mənbələr

Qeyd: Material ümumi məlumat xarakterlidir və fərdi hüquqi məsləhəti əvəz etmir. Rüsum, xidmət haqqı və prosedur məlumatları müraciət tarixində rəsmi mənbədən yenidən yoxlanmalıdır.

27